De toekomst van afval: eindbijeenkomst programma Zero-waste
Terugblik op het eindevenement van het programma Zero-waste
Tussen pallets milieuvriendelijke schoonmaakmiddelen en natuurlijke isolatiematerialen besloten we de laatste bijeenkomst van het programma Zero-waste. Daaraan vooraf ging een uitgebreide en interactieve terugblik op de afvalscans, de data en het proces waaronder de kennissessies. In dit artikel blikken we samen terug op een geslaagd evenement waarbij handelsperspectief centraal stond.
Gastheer met een verhaal
Onze host van vandaag, Eco-groothandel, is zelf een schoolvoorbeeld van circulair denken. Ooit begonnen vanuit de decorbouw, waar de oprichter zag hoeveel bruikbaar materiaal simpelweg werd afgedankt. Die frustratie werd een bedrijf, nu gespecialiseerd in duurzame bouwmaterialen en natuurlijke schoonmaak-, huishoud- en bijvoorbeeld verfproducten. Sinds juni 2025 zijn ze gefuseerd met The Big Green Smile, een specialist in schone producten voor lichaam en huis. Ingeborg van Eck, verantwoordelijk voor de interne organisatie, vertelde dat ze midden in een intensieve periode zitten: twee magazijnen samenvoegen terwijl de Black Friday-orders blijven binnenstromen. Toch maken ze tijd voor deze sessie.
Aanjager
Warner Veldhuis van Milieu Service Nederland opende met een ervaringsverhaal met een zeer hoog percentage restafval, wat hij tegen kwam in zijn werk. Hoe kan dat, vragen we ons af. Het antwoord bleek ontnuchterend eenvoudig: geen zin, geen tijd. Marco de Vries, collega van Warner, nuanceerde: er zijn ook instanties die het uitstekend doen. Waar het verschil inzit: daar zit iemand die het aanjaagt. Een kartrekker.
Dat woord – kartrekker – kwam vaak terug. Warner benadrukte het: misschien wel de belangrijkste voorwaarde voor succesvolle afvalreductie is niet de juiste container of het beste systeem. Het is iemand die het als zijn of haar ding beschouwt.
Kansen, belemmeringen
Via een interactieve quiz brachten de deelnemers hun eigen situatie in kaart. Op de vraag naar het onvermijdelijke percentage restafval schatten de meeste bedrijven 15-35%. Dat klinkt als een realistisch getal… totdat je de scans bekijkt.
Want dat is wat de afvalscans consequent laten zien: van wat bedrijven beschouwen als onvermijdelijk restafval, blijkt 65-85% nog prima scheidbaar. Het zit er gewoon tussen: Bio-afval. Tissues. PMD. Stromen die met relatief kleine ingrepen uit het restafval te halen zijn.
De vervolgvraag – wat is de grootste belemmering voor betere scheiding? – leverde een herkenbaar antwoord op: gedrag en gewoontes. Maar Warner voegde iets toe: vaak ontbreekt ook de uitleg. Mensen weten niet wat ze moeten doen, en nog belangrijker: ze weten niet waarom het ertoe doet.
Wat de afvalscans onthulden
De afgelopen maanden zijn bij de deelnemende bedrijven professionele afvalscans uitgevoerd. Dat proces is overigens minder hightech dan je zou verwachten: 1100 liter restafval gaat naar een verwerkingsbedrijf, komt op een lopende band, en wordt door mensen met bakken handmatig gesorteerd. AI gaat hier op termijn een rol spelen, maar voorlopig is het vakwerk.
Wat kwam eruit? De grootste verdwalers in het restafval zijn bio-afval (etensresten, swill) en tissues. Dat laatste is opvallend: tissues zijn volledig circulair recyclebaar, maar belanden massaal bij het restafval.
Eén deelnemer liet zien wat slimmere verwerking oplevert: een houtshredder die houtafval significant comprimeert. Minder volume, minder transportbewegingen, minder CO₂. En – niet onbelangrijk – lagere kosten.
Onderaan de R-ladder
Een confronterend moment kwam toen Warner de R-ladder erbij haalde. Alles waar we het vandaag over hebben; sorteren, recyclen, beter scheiden, staat relatief laag op die ladder. De echte winst zit hogerop: preventie, hergebruik, herontwerp. Minder afval creëren in plaats van het beter verwerken.
De boodschap: we zijn nog maar aan het begin. En dat is geen kritiek, maar een realiteit.
De vraag is niet alleen “hoe scheiden we beter?” maar ook “hoe kopen we slimmer in?” en “hoe ontwerpen we producten die geen afval worden?”. De sessie Duurzaam Inkopen van Phi Factory – ook onderdeel van dit programma – biedt hier handvatten.
Praktische vervolgstappen
De deelnemende bedrijven mikken op 30-40% minder restafval binnen twee jaar. Dat is ambitieus, maar haalbaar. Warner gaf concrete aanbevelingen mee:
- Op het gebied van structuur: uniforme inzamelsets met dezelfde kleuren en pictogrammen door het hele pand. Minder losse prullenbakken bij individuele werkplekken, meer centrale scheidingspunten waar mensen bewust naartoe lopen.
- Op het gebied van gedrag: toolboxen en korte trainingen voor medewerkers. Nudges – kleine duwtjes in de goede richting. En challenges: maak er een wedstrijd van tussen afdelingen.
- Op het gebied van data: wegen en monitoren. Rapportages bijhouden. Zichtbaar maken wat de voortgang is. En innovaties verkennen: AI-scans, compactie, extra afvalstromen toevoegen die nu nog in het restafval zitten.
Aanvullend is het belangrijk om te overwegen wáár die restafvalbak staat in het rijtje van verschillende inzamelbakken (ergo: achteraan in de rij – slechts een heel klein percentage van het afval hoort hier namelijk thuis en zo maak je het moeilijker afval in deze bak te deponeren). Daarnaast is het raadzaam om te beginnen bij één reststroom, bij je afvalaanpak. Kan je koffiedroes (wat zwaar weegt) wellicht worden hergebruikt om bijvoorbeeld paddestoelen op te kweken? Of is het mogelijk om bij afdeling inkoop eens te kijken naar een bepaalde stroom? Kleine stapjes. En vergeet niet de ‘wins’ te vieren!
In juni 2026 wordt de eindmeting gedaan bij de bedrijven door Milieu Service Nederland. Ook krijgen de bedrijven nog een evaluatie-vragenlijst toegezonden waarin zij kunnen aangeven wat hun takes zijn uit het programma.
Rondleiding
Na de presentatie volgde een rondleiding door het magazijn en de showroom van onze gastheer. Een hal vol met natuurlijke producten, wandafwerking, isolatiematerialen, hout en bamboe – terwijl op de achtergrond medewerkers grote flacons handzeep verpakten voor de black-friday orders…. Een inkijkje in een bedrijf dat duurzaamheid niet als marketingterm hanteert, maar als bedrijfsmodel.
Meer informatie over de materialen: eco-bouwers.nl/showroom
