Interessant: inzichten uit de netwerkbijeenkomst van ActieNetwerk GasTerug

Het Netwerkevent Gedragsverandering van ActieNetwerk GasTerug, gehouden op 1 oktober 2024, was een inspirerende en interactieve bijeenkomst waar gedragsverandering in de energietransitie centraal stond. De keynote van gedragswetenschapper Dr. Reint Jan Renes bracht de kloof tussen willen en doen scherp in beeld. Hij legde uit dat de technische vooruitgang, hoewel belangrijk, niet voldoende is om de overgang naar duurzaamheid te realiseren. Wat er écht nodig is, is verandering op sociaal en gedragsmatig niveau. Hij sprak onder anderen over het concept van “Technosalvation”, waarbij we te veel vertrouwen op technologie zonder het sociale aspect mee te nemen.

Equans – een positieve focus + benutten van kansen

Voordat keynote-speaker Dr. Reint Jan Renes het podium betrad, gaf Wouter Ellis van Equans een inzichtelijke presentatie over de rol van zijn organisatie in de energietransitie. Hij verwees naar de Rogers adaptatiecurve, die beschrijft hoe innovaties zich verspreiden binnen een samenleving. Volgens Ellis bevindt de energietransitie zich momenteel in de fase van de “late majority”, waarin de meeste mensen de overstap naar elektrische technologieën beginnen te maken. Hij benadrukte het belang van het vieren van successen, zoals het feit dat Nederland een koploper is op het gebied van zonnepanelen. Echter, deze successen brengen ook nieuwe uitdagingen met zich mee, zoals congestieproblemen in het energienet.

Ellis legde verder uit dat natuurlijke vervangmomenten een cruciale rol spelen bij verduurzaming. Dit betekent dat bedrijven en organisaties moeten inspelen op momenten waarop vervangingen onvermijdelijk zijn, zoals bij verouderde installaties. Ook bij de gebouwenscans binnen het project “Versneld Energie Besparen“ kwam naar voren, hoe belangrijk het is om die momenten te benutten. Daarnaast wees hij op eenvoudige besparingsmaatregelen, zoals verlichting uitschakelen en systemen efficiënter maken. Zijn verhaal was vooral gericht op het technische aspect van de energietransitie, maar hij maakte ook duidelijk dat samenwerking met andere bedrijven van groot belang is om verdere stappen te zetten. Dit bruggetje leidde perfect naar het verhaal van Dr. Reint Jan Renes, die de menselijke kant van de transitie belichtte.

Inzichten van gedragswetenschapper Dr. Reint Jan Renes

In zijn presentatie benadrukte Renes dat een hybride benadering – het samenspel tussen technische en sociale aspecten – de sleutel is tot succes. Hij noemde het probleem van “coasting”: het idee dat men al genoeg doet, waardoor er stilstand ontstaat. Dit kan leiden tot een “steady state”, waarin niets verandert. Om dit te doorbreken, moeten we actief laten zien wat er al gebeurt en zichtbaar maken welke stappen gezet worden. Zichtbaarheid van gedrag is cruciaal voor verandering.

Tijdens de werksessies werden deze inzichten vertaald naar praktische acties. De deelnemers dachten na over hoe gedragsverandering in hun eigen organisatie of sector kon worden gestimuleerd. Casussen werden besproken waarin ondernemers die al goede stappen zetten, als voorbeeld kunnen dienen om anderen te motiveren. Kleine, concrete acties en voorbeelden werden genoemd als effectieve manieren om grote verandering te initiëren.

Collectief

Wat duidelijk naar voren kwam, is dat de weg naar gedragsverandering begint bij het collectief. De transitie naar duurzaamheid kan niet op individueel niveau plaatsvinden; er moet een gemeenschappelijk gevoel van eigenaarschap ontstaan.

“Als de wal het schip keert, blijken we ons gedrag in één keer te kunnen veranderen. Maar we kunnen niet wachten tot het zover is. We moeten nu de steady state doorbreken door zichtbaar te maken wat we doen, continu in gesprek te blijven, en een samen gevoel te creëren. Alleen zo kunnen we bestaand gedrag inhiberen – het afremmen van oude gewoonten – en de weg vrijmaken voor nieuw, duurzaam gedrag.”

Het evenement eindigde met de oproep om samen te blijven werken en elkaar te blijven inspireren. De energie en inzichten die zijn opgedaan tijdens deze middag vormen een sterke basis voor verdere actie in de richting van een duurzamere toekomst.

Geïnspireerd? Wil je verder samen optrekken in de transitie? We maken graag kennis met je!

——————————————————————————————————

Meer artikelen, inzichten en informatie ontvangen?

Zorg dat je niets mist en ontvang onze e-mails in een paar klikken!