Duurzaamheidsprogramma’s genoeg, maar hoe bereik je de drukke mkb’er?

In Sloterdijk Poort Noord zijn veel ondernemers volop bezig met hun dagelijkse bedrijfsvoering. Tijd om zich te verdiepen in duurzaamheidsprogramma’s, subsidies en collectieve mogelijkheden hebben zij nauwelijks. Aanjager Toekomstbestendige Bedrijvenparken Irmelin Waalkens zoekt hen daarom actief op. Ze brengt hun vragen en toekomstplannen in kaart, verbindt ondernemers met bestaande initiatieven en kijkt waar samenwerking mogelijk is. De eerste maanden leverden al nieuwe inzichten én een eerste concrete samenwerking op.

De opdracht waarmee Irmelin Waalkens Sloterdijk inging, is bewust breed: op alle mogelijke manieren verbinding creëren om de verduurzaming en toekomstbestendigheid van het bedrijventerrein te versnellen. Daarom begon zij niet direct met een nieuw project, maar met luisteren en inventariseren. Welke initiatieven lopen er al? Waar kan zij bij aansluiten? En tegen welke urgente problemen lopen ondernemers aan?

Daarbij viel haar op hoeveel programma’s en initiatieven er al zijn vanuit onder meer de gemeente Amsterdam en Green Business Club. Toch vinden die in de praktijk niet altijd hun weg naar kleinere ondernemers. “Een mkb-ondernemer is vooral bezig met de dagelijkse bedrijfsvoering en heeft vaak geen tijd om zich uitgebreid in alle programma’s en mogelijkheden te verdiepen. Juist daar kan een aanjager het verschil maken: door de vraag van de ondernemer te verbinden aan beschikbare kennis, initiatieven en partijen.”

Beginnen bij de vraag van de ondernemer 
Sloterdijk is een groot en veelzijdig gebied. De organisatiegraad, bedrijvigheid en duurzaamheidsvragen verschillen per deelgebied. Irmelin richt zich vooral op Sloterdijk Poort Noord: een uitgestrekt terrein met veel mkb-bedrijven, waaronder koeriers, verhuizers, groothandels en andere logistieke ondernemingen.

Door ondernemers persoonlijk te spreken, kreeg zij steeds scherper in beeld wat er speelt en welke plannen bedrijven voor de komende jaren hebben. Daarbij ontdekte ze ook dat veel ondernemers afzonderlijk tegen vergelijkbare vraagstukken aanlopen, maar elkaar nog nauwelijks weten te vinden. “Wat mij het meest heeft verrast, is dat ondernemers individueel allemaal een soortgelijke uitdaging hebben, maar daarover geen contact met elkaar zoeken. Vaak kennen ze de bedrijven om hen heen simpelweg niet.”

Precies daar ligt volgens Irmelin een belangrijke kans. Door eerst goed te luisteren en vervolgens overeenkomsten tussen ondernemersvragen zichtbaar te maken, kunnen bedrijven samen oplossingen ontwikkelen die individueel moeilijker te realiseren zijn.

Energie als urgente eerste opgave
Hoewel haar opdracht veel breder is dan energie, blijkt de druk op het elektriciteitsnet op dit moment een van de meest urgente onderwerpen in Sloterdijk Poort Noord. Veel logistieke ondernemers willen of moeten hun wagenpark elektrificeren, onder meer vanwege de invoering van zero-emissiezones. Maar wie laadpunten wil plaatsen, kan door netcongestie vaak geen extra stroom krijgen.

Om te onderzoeken waar samenwerking mogelijk is, heeft Irmelin in kaart gebracht welke bedrijven op dezelfde elektriciteitskabel zijn aangesloten. Bedrijven die een aansluiting delen, zouden in de toekomst mogelijk samen een energiehub kunnen vormen en de beschikbare capaciteit slimmer kunnen benutten.

Dankzij een eerder programma van de gemeente Amsterdam kon Irmelin gebruikmaken van een bestaande digital twin-tool van Zenmo van de Technische Universiteit Eindhoven. Ze vulde de tool met informatie die binnen een eerdere opdracht van de gemeente was verzameld. Zo werden de energieprofielen van verschillende bedrijven over 2025 visueel inzichtelijk.

“Je kunt het zien als een soort Google Maps voor energie. We brengen in beeld wanneer bedrijven stroom gebruiken, wanneer er mogelijk capaciteit over is en waar energieprofielen elkaar kunnen aanvullen.”

Daarnaast haalde Irmelin bij bedrijven hun toekomstplannen op. Willen zij hun wagenpark elektrificeren? Hebben zij meer laadpunten nodig? Willen zij uitbreiden? En op welk moment wordt hun energievraag urgent? Door die informatie te combineren, ontstaat een steeds beter beeld van de kansen om binnen het gebied samen te werken.

Eerste bedrijven onderzoeken delen van laadruimte
Die aanpak heeft inmiddels een eerste concreet resultaat opgeleverd. Irmelin heeft twee bedrijven bij elkaar gebracht die onderzoeken hoe zij de elektrische bedrijfswagens van de één op het terrein van de ander kunnen opladen.

De samenwerking bevindt zich nog in een pril stadium. Er moeten onder meer afspraken worden gemaakt over het gebruik van de laadpunten, beschikbare tijden, kosten en verantwoordelijkheden. Toch laat dit voorbeeld zien wat er kan ontstaan wanneer ondernemers niet alleen naar hun eigen aansluiting kijken, maar ook naar de mogelijkheden in hun directe omgeving. “Dit kan het begin zijn van een lokale marktplaats waarop bedrijven laadruimte en stroomcapaciteit met elkaar delen. De één heeft op bepaalde momenten ruimte over, terwijl een ander die capaciteit juist nodig heeft. Dat levert voor beide partijen voordeel op.”

Ook vastgoedeigenaren zijn nodig
Voor een toekomstbestendig bedrijventerrein is volgens Irmelin ook de betrokkenheid van vastgoedeigenaren essentieel. Investeringen in lokale stroomopwekking en energieopslag kunnen zowel voor eigenaren als gebruikers interessant zijn, als er niet alleen naar subsidies, maar ook naar de gezamenlijke businesscase wordt gekeken.

Schaarste aan stroom en kennis kan ervoor zorgen dat de belangen van vastgoedeigenaren en huurders tegenover elkaar komen te staan. Met de juiste juridische, technische, financiële en organisatorische begeleiding kan juist een samenwerking ontstaan die economisch voordeel, meerwaarde voor het vastgoed én klimaatwinst oplevert.

Meer dan alleen energie
De ervaringen met energie laten zien hoe de aanpak van een aanjager werkt: beginnen bij de behoefte van ondernemers, zichtbaar maken waar vragen overeenkomen en vervolgens de juiste bedrijven, kennis en initiatieven met elkaar verbinden. Die werkwijze kan ook worden ingezet voor andere onderwerpen die belangrijk zijn voor de toekomst van een bedrijventerrein. Denk aan vergroening, wateroverlast, ruimtegebruik, circulair ondernemen en gezamenlijke investeringen. Niet het bestaande aanbod, maar de vraag van de ondernemer vormt steeds het vertrekpunt.

Over een half jaar hoopt Irmelin dat meer bedrijven deelnemen aan het delen van laadruimte en stroomcapaciteit. Ook wil zij samen met ondernemers, vastgoedeigenaren en de netbeheerder onderzoeken waar collectieve laadpleinen kunnen worden ontwikkeld. “Veel van wat we nodig hebben, is in het gebied al aanwezig. We moeten alleen zichtbaar maken waar het zit en ondernemers met elkaar in contact brengen.”

Ondernemers en vastgoedeigenaren in Sloterdijk Poort Noord die een vraag of idee hebben rond de toekomstbestendigheid van hun terrein, kunnen bij Irmelin@greenbusinessclub.nl aansluiten. Dat kan gaan over laadmogelijkheden en stroomcapaciteit, maar ook over andere onderwerpen waarop samenwerking met bedrijven in de omgeving kansen biedt.

Over de pilot Toekomstbestendige Bedrijvenparken
Binnen de pilot Toekomstbestendige Bedrijvenparken zijn twee aanjagers actief op de bedrijventerreinen Sloterdijk, Amstel III, Cornelis Douwes en Nijverheidslaan in Weesp. Zij ondersteunen bestaande ondernemersverenigingen, versterken netwerken en helpen collectieve initiatieven op gang.

De pilot wordt mogelijk gemaakt met subsidie van de gemeente Amsterdam. Green Business Club Nederland is penvoerder en werkt daarbij samen met ondernemersverenigingen en andere betrokken partners. De aanjagers vormen geen nieuw loket of extra vergaderlaag, maar zijn een praktisch aanspreekpunt dat ondernemers helpt elkaar te vinden en gezamenlijk tot oplossingen te komen.