Gepost door Green Business Club Zuidas
2023/04/17 geplaatst in Energie

De ogen van de VU helpen om de verlichting uit te krijgen

Vanaf Nacht van de Nacht elke nacht het licht uit bij de VU, een Energie Masterplan, zuinige ventilatie filters en nog veel meer; het CCE (Coördinatiecentrum Energie) werkt nauw samen met de VU en Amsterdam UMC (locatie VUmc) om de campus gasvrij en zo duurzaam mogelijk te krijgen. Maar hoe begin je aan een verduurzamingsplan? En wat voor besparingsmaatregelen tref je? En hoe houd je rekening met de verschillende belangen van een ziekenhuis en universiteit? We spraken met Rooske Gaal op haar laatste dag als Energie Coördinator bij het CCE. Negen jaar lang heeft zij gewerkt aan de route naar een gasloze, duurzame en energiezuinige campus.

”De ogen van de VU”, dat klinkt heel leuk, wat is dat precies?
Een paar jaar geleden heeft een medewerker van Urgenda een foto gemaakt van de VU in de nacht. We kregen een pluim omdat we goed bezig waren met de verlichting uit doen na kantoortijd. Na ‘Nacht van de Nacht’ vorig jaar en de Zuidas doet het licht uit campagne vonden wij dat we door moesten gaan. Het moest iedere nacht ‘Nacht van de Nacht’ worden! Het begon met beveiligers die ’s nachts foto’s maakten als ze ergens onnodig licht zagen branden. En nu vragen we het ook aan studenten en collega’s. Neem een foto, noteer de tijd en locatie en we gaan er mee aan de slag.

Jullie zijn al een tijdje bezig. Komt het wel eens voor dat er nog verlichting aan staat?
Een tijd geleden heeft een collega (van het CCE) een foto genomen van het hoofdgebouw waar nog een licht aan stond. Wat bleek? Er was een sensor in die kamer kapot. De foto liet dat duidelijk zien en toen wisten we dat we in die kamer aan de slag moesten. Zonder die foto’s van de nacht kom je er niet achter. Ik loop ’s nachts nooit over de campus. Het is ook leuk als feedback voor onszelf. Waar kunnen we verbeteren? Iedereen kan meehelpen door foto’s in te sturen. Samen maken we de VU duurzaam. Je kunt niet alles alleen, dus help ons vooral als je ideeën hebt!

Wat is dat bestaande programma? Wat voor plan ligt er?
We hebben als CCE het grote Energie Master Plan in samenwerking met VU en Amsterdam UMC (locatie VUmc). Een universiteit en een ziekenhuis hebben andere belangen. Het was belangrijk om de twee organisaties met de neus dezelfde kant op te krijgen wat betreft de energietransitie. We merken dat we nu in een hele fijne samenwerkende modus zitten. Met het Energie Master plan zijn we in 2014 begonnen door te kijken naar het huidige energieverbruik van alle gebouwen en daar prognoses op los te laten. Wat verwachten we de komende 20 jaar aan verbruik en kosten? De prijzen momenteel zijn veel hoger dan eerder verwacht. Het is een hele spannende markt op het moment. Het Master Plan brengt ons uiteindelijk naar een gasloze energieopwekking op de campus.

Kan je een aantal maatregelen uit het plan noemen?
Op dit moment hebben we voor verschillende gebouwen een WKO, een warmte koude opslag. De bedoeling is dat hiervoor ringen komen. Gebouwen die dan geen WKO hebben kunnen dan ook gebruik maken van de bestaande WKO’s door middel van die ringen. Dit is een goede optie omdat we meerdere gebouwen hebben. Daarnaast is het plan om van centraal gestuurd naar decentraal te gaan. We willen graag een gasvrije energievoorziening voor de campus worden, maar zijn nu nog voor een groot deel afhankelijk van gasgestookte ketels. Hierbij kan je denken aan hetzelfde dat je thuis hebt, alleen dan enorm. En dat past natuurlijk niet in een gasvrije campus. Dan is die WKO een decentrale gasloze oplossing. De eerste stap hierin zijn de DRUPS (diesel rotating uninterrupted power supply). Dat is onze noodstroomvoorziening. Dat is een gasvrije oplossing die ongeveer 30% van ons gasverbruik reduceert. Met de WKO’s pakken we de overige 70% aan.

Hoe berekenen jullie dit allemaal?
We hebben hiervoor een model gebouwd, namelijk het Energie Master Plan Afwegingsmodel. Een hele mond vol! En met het afwegingsmodel gaan we scenario’s doorrekenen. Wat betekent het financieel als we verschillende maatregelen naar voren halen? Hoe kunnen we versnelling boeken ten opzichte van de huidige energietransitie? Stel we verbouwen een gebouw en laten het op de WKO draaien, wat betekent dit dan financieel? Dit soort vragen stellen we onszelf en laten we het model allemaal in scenario’s doorrekenen. Het is een hele mooie stap voorwaarts en we verwachten voor de zomer al enkele scenario’s te hebben doorgerekend. We blijven wel elk jaar checken of de stip op de horizon nog klopt. Wat een paar jaar geleden nuttig was, kan momenteel achterhaald zijn. Je moet het steeds updaten met nieuwe kennis.

Wat zijn obstakels of uitdagingen waar jullie tegenaan lopen?
Wat vaak lastig blijft, is funding. Je heb voor alle aanpassingen een goede business case nodig. Nu liggen sommige aanpassingen gelukkig voor de hand. Als je bijvoorbeeld LED verlichting in een jaar terugverdiend, dan ben je stom als je het niet doet. En dat is voor ons dan ook in het onderhoud beter omdat je dan niet elke keer het hoeft te vervangen. Een mooie win-win situatie dus.

De zomer komt eraan. Wat is het plan voor de koeling?
We gaan meer sturen op koelen in relatie tot de buitentemperatuur. We koelen tot 25 graden buitentemperatuur en boven de 25 graden buitentemperatuur zal de binnentemperatuur ook toenemen/stijgen. Met koelen kan je nog veel meer besparen dan met de lichten uit doen. Het koelingscomponent wordt bijna al groter dan het verwarmingscomponent, omdat je te maken hebt met zo veel interne warmtelast. Dan komt er nog bij dat wij mensen ook warmte afgeven, evenals de warmtestraling van de computers. Die warmte moet je dus weg koelen. We verwachten hier overigens geen obstakels.

Hoe ging dat afgelopen winter?
Afgelopen winter hebben we goede resultaten bereikt met het besparen op verwarming. De ene functie is makkelijker te beïnvloeden dan andere. In een boekendepot, serverruimte, en cateringruimte is een bepaalde temperatuur nodig en is besparing daarom niet mogelijk. Ook is het ene gebouw ouder en minder goed geïsoleerd dan nieuwe panden. Met name in kantoorruimtes, gangen en collegezalen kunnen we besparingen goed beïnvloeden. De grootste besparing was te zien in Transitorium, een gebouw met de meeste kantoorplekken in de totale gebouwoppervlakte (bijna 35% warmtebesparing ten opzichte van vorig jaar).

En doet iedereen mee?
Ja zeker. Acceptatie van deze maatregelen is groter door wat er nu in Oekraïne is gebeurd, de stijgende energieprijzen en het feit dat iedereen het zelf in zijn portemonnee voelt. Iedereen weet waarom we energie besparen en zit ook in de meewerkende modus!

Rooske is vanaf april Beleidsmedewerker / regiehouder Duurzaamheid VU. En of ze verder gaat met het thema energietransitie? ‘Zeker weten! Dat laat ik absoluut niet los!’