Het Bomenbal Utrecht is een tijdelijk stadsbos op het Jaarbeursplein in Utrecht, geïnitieerd door Green Business Club Utrecht Centraal. Gedurende zes maanden in 2024 kregen 61 bomen in bakken een prominente plek in de stenige binnenstad, met als doel het verlangen naar groen aan te wakkeren en de positieve effecten van bomen op klimaatadaptatie, biodiversiteit en gezondheid zichtbaar te maken.
Het project is geïnspireerd op BOSK Leeuwarden, maar kreeg een eigen vorm door de bomen gedurende langere tijd op één locatie te laten staan. Rondom het Bomenbal werd een laagdrempelig publieksprogramma georganiseerd met een openingsweek, tussentijdse activiteiten en een slotweek. Daarnaast werden organisaties en inwoners actief uitgenodigd om zelf activiteiten te organiseren, ondersteund door een speciaal ontwikkeld Balboekje. Door de toevoeging van circulaire zitbankjes fungeerde het Bomenbal als een plek om te verblijven, te ontmoeten en tot rust te komen.
De financiering van de bomen vond plaats via een adoptiesysteem, waarbij 18 organisaties en bedrijven gezamenlijk 61 bomen adopteerden. De projectorganisatie en een deel van de programmering werden mogelijk gemaakt door het Ondernemersfonds Utrecht en samenwerkingspartners. In nauwe samenwerking met de gemeente Utrecht is vanaf de start ingezet op herplaatsing van de bomen na afloop van het project. Ongeveer de helft van de bomen is inmiddels in de volle grond geplant in gemeentelijke projecten; de overige bomen blijven in bakken in het gebied bij adoptanten.
Met het Bomenbal heeft GBC Utrecht Centraal laten zien hoe tijdelijke vergroening kan bijdragen aan structurele vergroening van de stad, samenwerking tussen publieke en private partijen kan versterken en bewustwording kan creëren over het belang van groen in de openbare ruimte.
Bomenbal Utrecht
| Locatie | Utrecht Centraal |
| Status project | Gerealiseerd |
| Betrokken partijen | Ondernemersfonds Utrecht, Gemeente Utrecht, Future Green City World Congress, Utrecht Natuurlijk, Stichting Nationale Boomfeestdag, GroenMoetJeDoen, Stichting MeerBomenNU, Trees4All, Vakbeurs Openbare Ruimte, Natuur- en Milieufederatie Utrecht, Hoefakker Boomspecialisten, Toevallig Groen, BuurtNatuur030, Pollinators, Klimaatkermis, Sustainable Development Goals, Arcadia |
Facts & figures
| Procescomplextiteit | Gemiddeld |
| Investering in tijd | Over 2 jaar |
| Investering in geld | Boven € 25.000 |
| Potentiële impact | Groot |
| Schaalniveau | Regio |
| Initiatief | Gezamenlijk initiatief |
| Duurzaamheidthema’s | Groen Water |
| CO2 besparing | Onbekend |
| Bijdrage mvo/certificering |
Projectomschrijving
Ambities en doelstellingen
Het Bomenbal Utrecht is opgezet vanuit de ambitie om meer groen toe te voegen aan de stenige binnenstad en daarmee bij te dragen aan een gezondere, aantrekkelijkere leefomgeving voor mens en dier. Belangrijke doelstellingen waren het aanwakkeren van het verlangen naar groen, het zichtbaar maken van de positieve effecten van bomen op klimaatadaptatie, biodiversiteit en gezondheid, en het versterken van de zichtbaarheid en verbindende rol van GBC Utrecht Centraal in het gebied. Daarnaast was het verbeteren van de samenwerking en het contact met de gemeente Utrecht een expliciete doelstelling. Deze ambities zijn vooraf vastgelegd en vormden gedurende het gehele project de leidraad voor keuzes en prioriteiten.
Doelgroep
Het project richtte zich op meerdere doelgroepen:
• Participanten van GBC Utrecht Centraal
• Ondernemers en organisaties in en rondom het stationsgebied
• Gebruikers van het Jaarbeursplein (forenzen, bezoekers, bewoners)
• De bredere stad Utrecht
• Specifieke doelgroepen via programmering, zoals kinderen, gezinnen en natuurliefhebbers
Wat
Er is gekozen voor de realisatie van een tijdelijk stadsbos van 61 bomen in bakken op het Jaarbeursplein, gedurende een periode van zes maanden. De bomen werden gecombineerd met circulaire zitbankjes om verblijfskwaliteit te creëren. Rondom het bos werd een publieksprogramma opgezet met een openingsweek, tussentijdse activiteiten en een slotweek. Daarnaast werden organisaties en inwoners actief uitgenodigd om zelf activiteiten te organiseren, ondersteund door een speciaal ontwikkeld ‘Balboekje’. Na afloop van het project zijn circa de helft van de bomen in de volle grond geplant in gemeentelijke projecten; de overige bomen blijven in bakken in het gebied bij adoptanten.
Hoe
Het project kende een lange voorbereidingsfase in 2023, gevolgd door uitvoering in 2024. De werkwijze was gebaseerd op een duidelijk plan van aanpak (wat, waar, wanneer, hoe) en intensieve samenwerking met de gemeente Utrecht. Er werd gewerkt met een multidisciplinair projectteam bestaande uit een programmamanager, projectleider, producent en programmacoördinator, aangevuld met externe communicatie-expertise. De planning hield rekening met evenementen op het Jaarbeursplein en vereiste flexibiliteit in het tijdelijk verplaatsen van bomen. Besluitvorming vond plaats via het bestuur van GBCU, op voordracht van het projectteam.
Extra details projectomschrijving
Lessons learned
• Een tijdelijk bos in de openbare ruimte vraagt om een lange voorbereidingstijd en intensieve afstemming met de gemeente.
• Het organiseren van een kleine pilot kost vrijwel net zoveel tijd als een grootschalige uitvoering, terwijl de impact aanzienlijk lager is.
• De nazorg en herplaatsing van bomen (bij voorkeur in de volle grond) vergt veel extra organisatie en moet vanaf het begin worden meegenomen.
• Specifieke doelgroepen, zoals scholen en kinderen, vragen om extra tijd, expertise en inzet van gespecialiseerde partners.
• Een laagdrempelige opzet (zoals het Balboekje en ondersteuning bij activiteiten) stimuleert eigenaarschap en betrokkenheid van derden.
Kosten
De kosten voor bomen, bakken, verplaatsing en onderhoud gedurende zes maanden zijn volledig gedekt via adoptie door bedrijven en organisaties (€2.000 per boom). Projectorganisatie en een deel van de programmering zijn gefinancierd vanuit het Ondernemersfonds Utrecht. Aanvullende evenementen zijn mede mogelijk gemaakt door andere organisaties, subsidies of in-kind bijdragen. De gemeente Utrecht droeg bij in expertise, capaciteit en door het overnemen van het beheer na afloop.
Businesscase
De business case van het Bomenbal is primair maatschappelijk van aard. Investeringen leveren geen directe financiële opbrengst op, maar resulteren in maatschappelijke waarde zoals vergroening van de stad, versterking van netwerken, zichtbaarheid van GBCU en bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen. De adoptiestructuur maakt het concept financieel haalbaar en schaalbaar, terwijl herplaatsing van bomen zorgt voor duurzame waarde op de lange termijn.
Foto & video
Relevante links & nieuws
Green Business Club Utrecht Centraal
Ondernemerfsonds Utrecht – artikel
Movares – artikel
Buurtnatuur030
Gebruikte tools & kennis
Contactgegevens
| Contactpersoon | Petra Graatsma |
| Organisatie | Green Business Club Utrecht Centraal |
| E-mailadres | |
| Telefoonnummer |
